Според пресметките на локалниот синдикат „Виска“, кој користел податоци од „Евростат“ и Централната банка на Исланд, нивото на цени во Земјата на оган и мраз ја надминува Швајцарија за три процентни поени. Последен пат, во 2018 година, Исланд бил поскап од алпската држава според официјалните податоци на „Евростат“. Оваа промена на врвот на листата со најскапи земји укажува на подлабоки економски предизвици со кои се соочува Исланд.
Размерите на поскапувањето се драстични. Цените на Исланд се моментално за 84 отсто повисоки од просекот во 27 европски земји, што е значаен скок во споредба со 30-годишниот просек од 42 отсто. Во споредба со соседните нордиски земји, разликата е уште поизразена.
Цените на храната во просек се за 44 отсто повисоки, додека месните производи се поскапи за дури 71 отсто. Дури и високите плати, иако карактеристика на исландската економија, не успеваат целосно да ги покријат трошоците за живот бидејќи јазот во цените во однос на другите нордиски земји е речиси двојно поголем од разликата во заработката.
Туризмот, даноците и малото пазарно опкружување како двигатели на цените
Комбинацијата на неколку фактори придонесува за високите трошоци. Географската изолираност во Северниот Атлантик значи дека најголемиот дел од стоката мора да се увезува по воздушен или поморски пат, што значително ги зголемува транспортните трошоци.
Покрај тоа, Исланд има високи даноци, со стандардна стапка на ДДВ од 24 отсто, како и значајни увозни царини на производи како автомобили и електроника. Малиот домашен пазар со околу 400.000 жители ја ограничува конкуренцијата, што дополнително ги одржува цените високи.
Брзото закрепнување на туризмот по пандемијата, кој е главен мотор на економскиот раст, дополнително ги зголемува побарувачката и растот на цените. Економистот Вилхјалмур Хилмарсон од синдикатот „Виска“ објаснува дека туризмот значајно придонесува за инфлацијата во услужниот сектор.
- Притисокот на побарувачката од туризмот го поттикна растот на платите. Друга важна компонента се недвижностите, на кои туризмот директно влијае. На пример, туристите преку платформи како „Ербиенби“ конкурираат со локалното население за станбен простор - вели Хилмарсон.
Високите цени најмногу ги погодуваат жителите
Изнајмување еднособен стан во центарот на Рејкјавик чини помеѓу 250.000 и 350.000 исландски круни месечно (околу 1.750 до 2.450 евра).
Иако платите се високи, со просечна нето-заработка од околу 540.000 круни, овие трошоци претставуваат голем товар за домаќинствата. Многумина се принудени да делат сместување или да живеат во предградија за да врзат крај со крај. Ситуацијата е особено тешка за младите и лицата со пониски примања.
Иако природните убавини и понатаму привлекуваат посетители, високите трошоци почнуваат да влијаат и врз туристичкиот сектор. Истражувањата на туристичкиот совет на Исланд покажуваат раст на бројот на посетители кои сметаат дека нивното патување не ја оправдало цената.
Пред Исланд стои задача за усогласување на туристичката политика, регулацијата на цените на услугите и станбената политика.
Одржувањето рамнотежа помеѓу интересите на посетителите и квалитетот на животот на локалното население ќе биде клучно за долгорочната одржливост и конкурентност на земјата на светската сцена.
Извор:
021.rs
Фото: Magnific