Младите денес навистина „растат брзо“, но можеби не на начинот на кој се мисли.

Едно ново истражување за возрасни покажува дека поновите генерации биолошки се постари од претходните генерации на иста возраст, според повеќе крвни маркери. Тоа не значи дека генерациите З или алфа ќе имаат потреба од помагала за одење и витамин Б12 пред 30-тата година.

Но, резултатите би можеле да помогнат да се објасни зошто одредени видови рак се во пораст кај помладите генерации, вклучувајќи рак на белите дробови, матката и на гастроинтестиналниот тракт.

Овој загрижувачки тренд најверојатно има сложена комбинација од причини, но издвојувањето на поединечните фактори може да им помогне на научниците и експертите за јавно здравје да се обидат да го ублажат.

- Ако можеме да идентификуваме помлади луѓе со највисок ризик од рак додека се здрави, можеме да се фокусираме на стратегии за превенција и рано откривање кај оние што најмногу ќе имаат корист - вели молекуларниот епидемиолог Јин Као од Медицинскиот факултет на Универзитетот Вашингтон во Сент Луис.

Дијагнозите на рак често се поврзани со стареењето. Тоа е така затоа што ракот настанува кога критично генетско оштетување се акумулира во клетките, дозволувајќи им да растат и да се делат неконтролирано.

Со текот на времето, телото собира оштетувања во ДНК од храната што ја јадеме, воздухот што го дишеме, сонцето и други навики. Оштетената ДНК може да пренесе погрешни инструкции, што доведува до нарушена клеточна делба.

Колку подолго живееме, толку повеќе можности има за акумулација на тоа оштетување. Тоа е една од причините зошто ризикот од рак значително расте со возраста.

Но, во последната деценија податоците за пациентите покажуваат алармантен пораст на рак кај помладите генерации. На пример, истражување од 2025 година откри дека милениумците се првите што имаат повисок ризик за некои видови рак од нивните родители.

Наместо да се гледа само еден фактор на изложеност, Као и нејзиниот тим примениле поширок пристап - биолошко стареење. Не станува збор за тоа колку години има некој, туку колку „старо“ изгледа неговото тело според биомаркери, и може да даде слика на здравјето на популациско ниво.

Истражувачите анализирале три генерации луѓе. Тие проучиле крвни маркери од 154.169 возрасни во „Ју-кеј биобанк“, споредувајќи луѓе родени во раните 50-ти со оние родени кон крајот на 60-тите и почетокот на 70-тите. Исто така, анализирале податоци од 10.262 возрасни во американската програма „Ол оф ас“, родени во 60-тите или 90-тите.

Нивната главна мерка била показателот за биолошко стареење базиран на возраст и девет крвни биомаркери, вклучувајќи ЦРП (маркер на воспаление), глукоза, креатинин, албумин и број на бели крвни клетки.

Со оваа мерка, истражувачите пресметале „возрасен јаз“ за да утврдат дали некој биолошки изгледа постар или помлад од очекуваното за неговата вистинска возраст.

Разликите меѓу генерациите биле впечатливи.

Луѓето родени во Велика Британија помеѓу 1965 и 1974 имале 23 отсто повисок биолошки „возрасен јаз“ од оние родени помеѓу 1950 и 1954. Ист тренд е забележан и во САД: генерацијата од 1990 до 1999 имала 92 отсто повисок „возрасен јаз“ од оние родени во периодот од 1965 до 1969.

Со други зборови, помладите генерации биолошки изгледале малку постари отколку што биле нивните врсници во претходните генерации.

Истражувачите потоа провериле дали овој „јаз на стареење“ е поврзан со ризикот од рак.

Тие утврдиле дека луѓето со повисоки резултати имаат поголема веројатност да развијат рак пред 55 години, особено рак на белите дробови, дигестивниот систем и матката.

За секое зголемување на една стандардна девијација во резултатот, ризикот од рано појавен рак на цврсти органи се зголемувал за 8 отсто. Најсилна била врската со рак на белите дробови, каде што ризикот растел за 57 отсто.

И таа врска останала и по контрола на други фактори како пушење, дебелина, должина на теломери и генетска предиспозиција.

Истражувачите наведуваат дека „возрасниот јаз“ може да биде особено важен за разбирање на раните форми на рак што се во пораст, како колоректален и рак на матката, како и за канцери со делумно необјаснет ризик, како рак на белите дробови.

Различни типови на биолошко стареење покажале различни врски: имунолошкото стареење било посилно поврзано со ракот на белите дробови, додека стареењето на масното ткиво било посилно поврзано со колоректален рак.

- Нашата цел е да разбереме како современата средина се вградува во телото и го зголемува ризикот од рак. Ова нè приближува до порано откривање на ризикот и развој на превентивни стратегии приспособени на индивидуалната биологија - вели Као.

Иако сè уште нема конечен одговор што точно го предизвикува порастот на ракот кај младите, ваквите истражувања помагаат да се состави пошироката слика.

Извор: Science Alert
Фото: Magnific