Јапонските научници работат на експериментална вакцина која би можела да помогне во отстранувањето на таканаречените зомби-клетки – остарени клетки кои повеќе не можат нормално да се делат, но остануваат во организмот и можат да придонесат за воспаленија и болести поврзани со стареењето.
Истражувањето на професорот Тору Минамино од Универзитетот „Јунтендо“ и неговиот тим покажа ветувачки резултати кај глувците. Животните што примиле експериментална пептидна вакцина имале помалку сенесцентни клетки, особено во ткивата погодени од проблеми со крвните садови. Истражувачите сметаат дека оваа технологија во иднина би можела да има потенцијал во лекувањето болести поврзани со стареењето, но нагласуваат дека станува збор за рана фаза на истражувањето.
Што се зомби-клетки?
Сенесцентните или остарените клетки претставуваат клетки кои престанале да се делат, но не умреле. Наместо организмот да ги отстрани, тие можат да останат присутни во ткивата и да лачат различни молекули кои влијаат врз околните клетки. Затоа научниците ги нарекуваат „зомби“ клетки. Нивното таложење е поврзано со хронично воспаление, оштетување на ткивата и различни болести кои стануваат почести со годините. Според експертите, имунолошкиот систем во идеални околности би требало да ги препознае и да ги отстрани таквите клетки. Меѓутоа, како што организмот старее, тој процес е помалку ефикасен. Последица може да биде долготрајно, благо воспаление кое дополнително ги оптоварува здравите ткива.
Како би требало да дејствува експерименталната вакцина?
Јапонскиот тим пронајде протеин кој се појавува на остарените клетки и кај луѓето и кај глувците. Врз основа на дел од тој протеин, научниците развија пептидна вакцина. Идејата е вакцината да го поттикне имунолошкиот систем да произведе антитела кои ги препознаваат остарените клетки. Кога антителата ќе ги означат, белите крвни зрнца можат полесно да ги најдат и да ги отстранат.
Со други зборови, целта не е вакцината да ги „подмлади“ старите клетки, туку да му помогне на организмот да се ослободи од клетките што повеќе не функционираат како што треба.
Резултатите кај глувците покажаа намалување на нивото на сенесцентни клетки по вакцинацијата, што на научниците им даде причина за продолжување на истражувањето.
Примена кај повеќе болести
Професорот Тору Минамино смета дека ваквиот пристап во иднина би можел да се користи во лекувањето на одредени болести поврзани со стареењето. Меѓу потенцијалните области на примена се наведуваат крутоста на артериите, дијабетесот и други состојби кај кои таложењето на остарените клетки може да има улога. Сепак, меѓу успешниот експеримент врз глувци и терапијата за луѓе постои огромен пат. Потребно е да се утврди дали методот е безбеден, колку е ефикасен кај луѓето, кои дози би биле потребни и дали отстранувањето на одредени сенесцентни клетки би можело да предизвика несакани последици.
Една вакцина сепак нема да го запре стареењето
Иако изразот „вакцина против стареење“ звучи спектакуларно, научниците предупредуваат дека не треба да се очекува чудесно запирање на процесот на стареење. Стареењето е резултат на голем број меѓусебно поврзани биолошки процеси и речиси не постои само една причина која би можела да се отстрани со една терапија. Поради тоа, пореална цел е забавување на поединечни механизми на стареењето и намалување на ризикот од болести кои се појавуваат со годините.
Колку би можел да живее човекот еден ден?
Развојот на ваквите терапии повторно отвора едно многу поголемо прашање – постои ли граница на човечкиот животен век? Научниците ни денес немаат конечен одговор.
Некои процени се дека максималниот човечки животен век би можел да биде околу 130 години, додека други истражувачи сметаат дека сè уште немаме доволно знаења за да поставиме цврста граница. Експериментите врз животни дополнително го поттикнуваат интересот за оваа област. Во одредени истражувања намалувањето на бројот на сенесцентни клетки беше поврзано со продолжување на животниот век кај глувците. Меѓутоа, резултатот добиен кај глувците не може автоматизирано да се пренесе на луѓето.
„Личноста која ќе ја земе првата таблета против стареење веројатно е веќе родена“
Истражувањата за забавување на стареењето последните години напредуваат со голема брзина, а научниците истражуваат различни начини да го продолжат периодот од животот во кој човекот останува здрав и функционален. Еден од експертите вклучени во оваа област смета дека клучните откритија допрва ќе дојдат. Идејата повеќе не е нужно човекот да живее бесконечно долго, туку што подолго да остане здрав, подвижен и без болести карактеристични за длабока старост.
Сепак, јапонската „вакцина против зомби клетки“ засега останува токму тоа што е – експериментална терапија тестирана во лабораториски услови.
Фото: magnific