Сингапур често се опишува како еден од најчистите градови во светот. Но зад уредните улици и строгата контрола на отпадот не стојат само казни, туку и државни кампањи, општествени норми и силни институции.

Според податоците на Националната агенција за животна средина, Сингапур во 2025 година презел повеќе од 13.600 мерки против еколошки прекршители. Спроведени се стотици инспекции, издадени се стотици налози за општествено корисна работа, а казнувани биле и лица што фрлале отпад од згради.

Иако важи за пример за чистота, борбата против отпадот и понатаму трае. Владата во 2024 година ја прогласила „Година на јавна хигиена“, со посебен фокус на јавните тоалети, кои во анкети често добивале слаби оцени. За нивна обнова и чистење биле издвоени речиси 7 милиони евра.

Од кампања до национална култура

За да се разбере односот на Сингапур кон чистотата, треба да се погледне историјата на земјата. По независноста во 1965 година, власта предводена од Ли Куан Ју развила визија за Сингапур како чисто, ефикасно и модерно општество.

Кампањата „Одржувај го Сингапур чист“, започната во 1968 година, не била само борба против ѓубрето, туку обид за промена на секојдневните навики на граѓаните. Чистотата се поврзувала со здравјето, економскиот развој и националната гордост.

Андреас Клајн од фондацијата „Конрад аденауер“ смета дека е погрешно овој развој да се гледа само како резултат на државна контрола. Владата поставила правила, но многу граѓани со текот на времето ја прифатиле уредноста како општествена норма.

Еден од примерите за трансформација се т.н. „хаукер“ центри - популарни пазари со храна кои од некогашни нерегулирани улични тезги се развиле во организирани и хигиенски контролирани простори.

Сингапурскиот модел вклучува и строги казни. Најпознат пример е забраната за продажба на гуми за џвакање, воведена поради проблеми со чистење на јавните простори.

Политикологот Марк Бунте од Универзитетот „Ерланген-Нирнберг“ смета дека тука се гледа поширок образец на управување: државата не ја уредува само инфраструктурата, туку се обидува да го обликува и однесувањето на граѓаните.

- Не се работеше само за чистење на јавните простори, туку и за воспитување на населението за одредени однесувања - вели Бунте, опишувајќи го системот како форма на мек авторитаризам.

Чистотата како комбинација на држава и граѓани

Сличен заклучок се појавува и во академските анализи за Сингапур, каде што се нагласува дека власта ја темели својата легитимност главно на ефикасноста, безбедноста и економскиот успех, а помалку на политичката конкуренција.

Сепак, чистотата на Сингапур не е само последица на државна контрола. Многу граѓани ги ценат придобивките од уреден град, особено во тропска клима каде што хигиената и јавното здравје се тесно поврзани.

Затоа, денешниот Сингапур одржува рамнотежа меѓу надзор, казни, едукација и граѓанска одговорност. Неговата чистота е резултат на комбинација од силна држава, инфраструктура и општествени навики, а не само на еден фактор.

Извор: n1info.hr
Фото: Magnific