Додека милениумците кон крајот на 90-тите години својата визија за глобализиран свет ја пронаоѓаа преку патувања во Индија, денешните млади, припадници на генерацијата З, се насочени кон друга азиска земја - Јапонија. Тој интерес прерасна во своевидна опсесија, видлива и на социјалните мрежи, каде што романтизирани сцени од секојдневието едноставно се означуваат со локацијата „Токио“.
Но, восхитувањето на младите оди подалеку од обична љубопитност. Тие ги истакнуваат јапонската учтивост, технолошкиот напредок и богатата култура, доживувајќи ги како сложена мешавина од старо и ново, сериозно и разиграно. Растот на глобалното влијание на Јапонија е резултат на децении извоз - од храна до филмови. Многу од тие производи, како „Хелоу Кити“, рамен или суши, станаа глобално препознатливи.
- Кога некој оди на суши, не вели: „Одам да јадам јапонска храна“, туку „Одам на суши“ - објаснува Мери Вајт, професорка по антропологија на Универзитетот во Бостон, која специјализирала за Јапонија. Таа го опишува тоа како феномен „Јапонија, а не Јапонија“.
- Интересно кај сушито е тоа што во Јапонија е многу елегантно јадење. Нема да видите некој да оди по улица со суши во кутија од стиропор - додава таа, нагласувајќи дека неговиот статус се променил кога станало популарно надвор од земјата.
Вајт смета дека и кулинарската сцена во Јапонија е голема атракција - од скапи омакасе менија што ги подготвуваат врвни готвачи и чинат стотици евра до сендвичи со салата од јајца достапни во локалните продавници.
Вреди да се напомене дека Токио има повеќе Мишелин ѕвезди од кој било друг град во светот, титула што ја држи повеќе од 15 години.
Историја на јапонско-американските односи
Јапонското влијание врз светот, особено врз САД, се менувало низ децениите. По економскиот раст по Втората светска војна, Јапонија во 80-тите години станала економска суперсила.
- Луѓето кои во 80-тите, во време на економскиот балон, беа опседнати со Јапонија, се сметаа за многу разумни бидејќи Западот имал многу што да научи од оваа земја - вели Мери Вајт. Американските менаџери масовно патувале во Јапонија за да ги научат тајните на успехот на компании како „Тојота“ и „Сони“.
Сепак, таа желба за учење често доведувала до поедноставени формули и мантри за посветеност и тимска работа, игнорирајќи ја сложеноста на јапонската корпоративна култура која промовира вредности како лојалност.
Подемот на „меката моќ“ преку поп-културата
Економскиот балон пукнал во 1991 година, а земјата се соочила со рецесија и слабеење на влијанието. Тоа го пренасочило фокусот од економска кон културна моќ. Се појавил концептот „мека моќ“, како што го дефинирал харвардскиот политиколог Џoзеф Нај.
- Кога можете да ги натерате другите да се восхитуваат на вашите идеали и да го посакуваат она што го посакувате вие, не мора да трошите толку енергија на притисок или поттикнување. Привлечноста е секогаш поефикасна од присилата - напишал Нај.
Јапонската „мека моќ“ се манифестирала преку аниме, манга, видеоигри и технолошки иновации како „Тамагочи“. Вајт се присетила како во доцните 90-ти на јавни базени во Хонолулу имало лица задолжени да ги чуваат тамагочи-уредите додека децата пливаат.
До почетокот на 21 век серии како „Покемон“, „Драгонбол“ и „Наруто“ станале дел од секојдневната телевизиска програма на Западот.
Нова дефиниција на високата класа
Се чини дека генерацијата З е поопседната со Јапонија од претходните генерации. „Нетфликс“ во 2025 година објави дека гледаноста на аниме трипати се зголемила во последните пет години. Истражување на „Американ експрес травел“ покажало дека бројот на резервации за Јапонија кај младите пораснал за 1.300 отсто од 2019 година.
Место на апсолутна учтивост и безбедност
Покрај храната, младите туристи бараат чувство на сигурност и ред. Токио се смета за исклучително чист град, иако речиси и да нема јавни корпи за отпадоци.
- Тоа значи дека луѓето преземаат лична одговорност. Мислам дека тоа повеќе се сведува на јавна учтивост, квалитет што денес навистина ни недостига - вели Вајт.
Според извештај на „Беркшир хетавеј травел протекшн“, Јапонија е рангирана како најбезбедна земја во светот во однос на криминалот и јавниот превоз. Младите ја гледаат како пример за живот во иднината благодарение на брзите возови, иновативните автомати и градовите приспособени за пешаци.
Извор:
Kurir.rs
Фото: Freepik