Социјалните мрежи не престануваат да „горат“ поради етичката дилема што ја постави јутјуберот Мистер Бист, кој во оваа расправа се најде во улога на своевиден „интернет филозоф“.
Дилемата е инспирирана од познатиот филозофски проблем со количката, а корисниците брзо се поделија во два табора, оние што го избираат синото копче и оние што го избираат црвеното. Расправата отиде толку далеку што едните ги нарекуваат другите или наивни или, во поекстремните коментари, психопати.
Мистер Бист го постави прашањето како глобална анкета на платформата „Х“, опишувајќи ситуација во која сите луѓе на Земјата анонимно гласаат со притискање на едно од двете копчиња, сино или црвено.
Правилото е едноставно, но сурово: ако повеќе од 50 отсто од луѓето го притиснат синото копче, сите преживуваат. Ако помалку од 50 отсто го притиснат синото копче, преживуваат само оние што го притиснале црвеното копче. Токму таа логика доведе до бескрајни расправии бидејќи прашањето на крајот се сведува на тоа што е „правилно“, дали личната сигурност или колективната доверба.
Интернетот е поделен
Корисниците брзо се поделија. Поддржувачите на синото копче тврдат дека тоа е морално исправен избор бидејќи води кон заедничко преживување, додека приврзаниците на црвеното копче сметаат дека нивниот избор е порационален и посигурен за поединецот. Во расправата се вклучи и Стивен Конвеј, математичар и експерт за теорија на игри од Универзитетот „Свинбурн“ за технологија, кој објаснува дека зад навидум едноставното прашање се крие сложена структура на одлучување.
Тој објасни дека дилемата потсетува на познати концепти од теоријата на игри, како што се проблемот со количката и дилемата на затвореникот.
Според него, изборот на црвеното копче може да изгледа логичен од перспектива на личниот интерес. Ако мнозинството го притисне синото копче, и оние што избрале црвено ќе преживеат, а ако тоа не се случи, повторно тие се во предност. Таквиот пристап во теоријата на игри се нарекува Нешова рамнотежа, каде што поединецот избира стратегија што најмногу го штити без оглед на другите.
- Црвената опција изгледа како најдобар избор за учесник кој сака да ги унапреди сопствените интереси - наведува Конвеј.
Зошто мнозинството го избира синото копче?
И покрај таа „рационална“ логика, истражувањата и анкетите покажале дека околу 56 отсто од луѓето сепак го избираат синото копче. Конвеј објаснува дека во таа одлука често не доминира математиката, туку емоциите, моралот и општествениот притисок.
- Зошто некој би го ризикувал сопствениот живот за колективните одлуки на другите? - прашува Конвеј.
Луѓето што го избираат синото копче, вели тој, често го прават тоа поради емпатија, страв за другите или чувство на одговорност. Некои сакаат да избегнат чувство на вина, додека други не сакаат да живеат со последиците од одлука што би можела да доведе до смрт на други луѓе.
Конвеј смета дека популарноста на оваа дилема е тесно поврзана со начинот на кој функционираат социјалните мрежи. Тој додава дека слични провокации поставуваат инфлуенсери бидејќи таквата содржина привлекува внимание и создава интеракции, дури и кога вклучува морално тешки теми.
Извор:
Dnevno.hr
Фото: Pexels