Периодниот систем на елементи виси на ѕидот во секоја училница по хемија во светот. Изгледа како здодевна табела со шарени квадратчиња, но зад неа се крие една од најфасцинантните приказни за човечката генијалност, опсесија и моќта на потсвеста.

Во средината на 19-от век, хемијата била во хаос. Научниците знаеле за постоењето на шеесетина елементи (како водород, кислород, злато), ги знаеле нивните атомски тежини, но никој не можел да најде логичен систем како тие се поврзани. Тоа било како да имате парчиња од сложувалка, но без сликата на кутијата.
Тука на сцената стапува Дмитри Менделеев, руски хемичар со бујна коса и уште побуен темперамент, кој работел на Универзитетот во Санкт Петербург. Менделеев бил опседнат со идејата да воведе ред во тој хаос.

Карти, пасијанс и "Еурека!" моментот
Легендата вели дека Менделеев, кој бил страстен играч на карти, ги напишал имињата и својствата на елементите на посебни картони. Со денови и ноќи ги преместувал по масата, играјќи еден вид „хемиски пасијанс“, обидувајќи се да најде шема.

По три дена непрекината работа, исцрпен, заспал на бирото. Тогаш се случило чудото. Како што самиот подоцна запишал:
„Во сон, видов табела каде што сите елементи си дојдоа на своето место, поредени според нивните атомски тежини и својства. Кога се разбудив, веднаш го запишав тоа на парче хартија.“

Вистинската генијалност: Празните места Но, сонот не бил најважниот дел. Она што го направило системот на Менделеев револуционерен е неговата храброст да признае дека не знае сè.
Додека ги редел елементите, забележал дека на некои места шемата се прекинува. Наместо да ја форсира табелата, тој едноставно оставил празни места.
Менделеев храбро предвидел: „Тука недостасуваат елементи кои сè уште не сме ги откриле“. И не само тоа – тој детално ги опишал својствата на тие непознати елементи (како ќе изгледаат, колку ќе тежат, со што ќе реагираат).

Светот бил скептичен. Но, неколку години подоцна, кога биле откриени елементите Галиум (Ga), Скандиум (Sc) и Германиум (Ge), нивните својства совршено се поклопиле со предвидувањата на Менделеев. Тој не само што го организирал познатото, туку ја предвидел иднината на хемијата.

Извор на информации: Science History Institute / Britannica – Biography of Dmitri Mendeleev.