Нова рецензирана студија не утврди поврзаност меѓу изложеноста на траги од пестициди, какви што можат да се најдат во овошјето и зеленчукот, и развојот на особини поврзани со аутизам кај децата.

Резултатите од истражувањето беа објавени на 24 август во списанието „ЏАМА педијатрикс“, а во фокусот повторно ја ставаат расправата за можните причини за аутизам. Како што пишува „Њузвик“, наодите се разликуваат од тврдењата на американскиот министер за здравство и социјални служби Роберт Ф. Кенеди Јуниор, кој ги наведе пестицидите меѓу факторите од животната средина што треба да се истражат поради нивната можна поврзаност со порастот на бројот на дијагнози за аутизам.

Во истражувањето, научниците ги анализираа метаболитите на пестицидите во примероци од урина собрани од жени за време на бременоста, а потоа, години подоцна, проценуваа одредени особини кај нивните деца, особено тешкотии во социјалната комуникација кои можат да бидат поврзани со нарушување од спектарот на аутизам.

Поврзаност меѓу измерените нивоа на пестициди и овие особини не е пронајдена.

Повеќе од 3.000 мајки учествуваа во истражувањето

Студијата опфати повеќе од 3.000 мајки вклучени во програмата на Националниот институт за здравје на САД (НИХ) под наслов „Влијанија од животната средина врз детските здравствени исходи“.

Истражувачкиот тим од Универзитетот во Њујорк ги анализираше примероците од урина собрани за време на бременоста за да ја процени изложеноста на органофосфатни пестициди. Овие хемикалии се користат во земјоделството, а луѓето можат да бидат изложени и преку остатоците што се наоѓаат на храната.

Според резултатите од студијата и информациите што ги објави „Њујорк лангон хелт“,  кај речиси сите трудници се пронајдени мерливи метаболити на пестициди. Тоа укажува на широка присутност на овие супстанции во храната и животната средина.

Сепак, поголемите концентрации на метаболити од пестициди не биле поврзани со поизразени социјални тешкотии кај нивните деца.

Жените биле вклучени во истражувањето во периодот од јануари 1997 до декември 2019 година. За време на бременоста дале по еден примерок урина, додека подоцна одговарале на прашалник од 65 прашања кој се однесувал на социјалното однесување на нивните деца.

Прашањата ја опфаќале способноста на детето да ги препознае емоциите на другите луѓе, како и евентуалните тешкотии во остварувањето контакт со очите.

Биолошки мерења наместо процени на изложеноста

Научниците заклучија дека пренаталната изложеност на метаболити од органофосфатни пестициди не го предвидувала развојот на особини поврзани со аутизам.

Една од важните карактеристики на ова истражување е тоа што процената на изложеноста не се засновала на тоа дали испитаничките живееле во близина на земјоделски површини или на податоците што самите ги пријавувале за својата исхрана.

Наместо тоа, научниците користеле биолошки примероци собрани за време на бременоста.

Авторите нагласуваат дека нивните резултати не можат да ја исклучат можноста за зголемен ризик кај луѓе што се изложени на многу високи концентрации на пестициди или кај лица што имаат одредена генетска предиспозиција.

Истражувањето е објавено во момент кога прашањето за можните причини за аутизам повторно е во центарот на јавното внимание, особено откако Роберт Ф. Кенеди Јуниор ги интензивираше барањата за дополнителни истражувања за можните влијанија од животната средина.

Кенеди инсистира на истражување на факторите од опкружувањето

Кенеди веќе подолго време тврди дека факторите од животната средина мора да имаат важна улога во она што тој го опишува како „епидемија на аутизам“.

Откако американскиот Центар за контрола и превенција на болести (ЦДЦ) во април 2025 година објави нови податоци за зачестеноста на аутизмот, Кенеди изјави дека порастот на бројот на случаи не може да се објасни исклучиво со генетиката.

-Знаеме дека станува збор за влијание од животната средина. Мора да биде така. Гените не предизвикуваат епидемии. Тие можат да создадат ранливост, но потребен е токсин од животната средина - вели тој.

Кенеди изјави дека треба да се испитаат различни можни фактори, меѓу кои се пестицидите, адитивите во храната, мувлата, лековите, дебелината, изложеноста на ултразвук и загадувачите во водата.

Тој не тврдеше дека е докажано оти пестицидите предизвикуваат аутизам, но смета дека нивната можна улога треба подетално да се истражи.

Неговите изјави наидоа на критики од експерти за аутизам и јавно здравје, кои истакнуваат дека постојните научни докази не го поддржуваат тврдењето дека еден токсин од животната средина би можел да го објасни зголемувањето на бројот на дијагнози.

Зошто расте бројот на дијагнози?

Бројот на дијагнози за аутизам значително порасна во последните неколку децении, но научниците не се согласуваат целосно за тоа колкав дел од тоа зголемување претставува вистински раст на зачестеноста, а колку е последица на промените во дијагностиката и подоброто препознавање на аутизмот.

ЦДЦ во 2025 година објави дека во 2022 година приближно едно од 31 дете во САД, на возраст од осум години, имало дијагноза за аутизам.

Во претходниот извештај тој однос изнесуваше едно дете на 36, додека на почетокот на националното следење, во 2000 година, беше проценето дека аутизам имал еден од 150 осумгодишници.

Кенеди ги наведува овие податоци како аргумент дека факторите од животната средина се одговорни за наглиот раст на бројот на случаи.

Сепак, многу истражувачи укажуваат на други фактори, меѓу кои се проширувањето на дијагностичките критериуми, подобриот скрининг, поголемата информираност на родителите и лекарите, како и подобриот пристап до дијагностика и различни облици на поддршка.

Студијата не ја истражуваше дијагнозата за аутизам

Важно е да се нагласи дека новата студија не утврдувала дали децата имаат формална дијагноза за нарушување од спектарот на аутизам.

Наместо тоа, истражувачите анализираа особини што можат да се поврзат со аутизам, првенствено тешкотии во социјалната комуникација и однесувања кои често се проценуваат во истражувањата од оваа област.

Стандардизираните процени биле правени кога децата тргнале во училиште, а резултатите потоа биле споредувани со нивоата на изложеност на метаболити од пестициди за време на бременоста на нивните мајки.

Таквиот пристап им овозможи на истражувачите на голем примерок од популацијата да испитаат дали постои врска меѓу пренаталната изложеност на пестициди и одредени развојни карактеристики поврзани со аутизам.

Резултатите не значат дека факторите од животната средина не можат да влијаат врз развојот на мозокот, ниту пак ја исклучуваат можноста некои други облици на изложеност да имаат одредена улога.

Сепак, ова истражување дополнително укажува на тоа дека ниските концентрации на пестициди, на какви што мнозинството луѓе се изложени преку храната, најверојатно не можат да го објаснат порастот на бројот на дијагнози за аутизам.