Иако нивното гравитациско влијание е слабо, Сонцето и Месечината постојано прават мали промени во Земјината кора. Ново истражување покажува дека во одредени услови тоа може да биде доволно за да започне сеизмичка активност.

Земјата постојано е под гравитациското влијание на Сонцето и Месечината. Покрај приливот и одливот во океаните, нивната гравитација предизвикува и ситни деформации на цврстата земја и карпите.

Научниците веќе знаат дека овие мали, но постојани промени можат да поттикнат таканаречени бавни земјотреси - сеизмички настани при кои енергијата се ослободува многу побавно отколку кај класичните земјотреси и кои луѓето на површината не можат да ги почувствуваат.

Но, како толку слабите сили воопшто можат да го раздвижат раседот?

Ново истражување нуди можно објаснување - резонанција.

Феноменот може да се замисли како кога со мокар прст поминувате по работ на винска чаша и таа почнува да вибрира. Само што во овој случај „чашата“ е Земјата, а вибрациите се случуваат длабоко под површината.

Мала сила, голем ефект

Во истражување објавено во списанието „ЈГР солид ерт“, група геолошки и планетарни научници со компјутерски модели го испитувале влијанието на промените на приливот врз раседите.

Иако тие промени се многу мали, на одредени раседи можат да бидат доволни за да започне бавен земјотрес.

Научниците анализирале што се случува кога две тектонски плочи се лизгаат една покрај друга и како притоа се менува триењето на нивната допирна површина.

Моделот покажал дека раседот може да се лизга стабилно, но и релативно лесно да биде исфрлен од таа состојба. Кога брзината на лизгање ќе се зголеми, триењето може да се намали, што дополнително го забрзува движењето.

Така, дури и мало надворешно влијание може да доведе до значително лизгање, а во моделот се појавиле и бавни и брзи сеизмички настани.

Клучот е во вистинскиот ритам

Истражувачите откриле дека не е важна само јачината на влијанието на приливот, туку и колку долго трае.

Ако напрегањето е слабо, раседот може да продолжи да се движи бавно и без нагли промени. Но, ако силата го премине одредениот праг и трае доволно долго, може да започне сеизмичка активност.

Најважно е времетраењето на влијанието на приливот. Ако тоа се совпадне со времето што му е потребно на раседот да реагира, може да дојде до резонанција.

Тоа е слично на туркање лулашка во вистинскиот момент. Иако секое туркање е мало, ако се повторува во вистински ритам, лулашката почнува да се движи сè повеќе.

Земјотресите не се секогаш случајни

Овој модел се совпаѓа со некои набљудувања од реалноста.

На пример, бавните потреси во Југозападна Јапонија и во Каскадија, на северозападот на Пацификот, често се засилуваат во интервали од 12 и 24 часа, што се совпаѓа со циклусите на приливот.

Сепак, силите на приливот не влијаат секогаш на ист начин. Тие можат да предизвикаат и посложена сеизмичка активност.

Моделот покажал три можности: земјотресите може да се појават кога напрегањето на приливот е најсилно, кога тоа најбрзо се зголемува или без јасна врска со неговиот циклус.

Што значи ова за големите земјотреси?

Истражувањето не значи дека Сонцето и Месечината можат директно да предизвикаат голем земјотрес.

Моделот опфаќа само мал дел од расед и главно се однесува на локални бавни земјотреси, а не на огромни земјотреси што зафаќаат големи делови од раседот.

Сепак, бавните земјотреси се важни бидејќи се појавуваат во некои од најактивните зони каде што една тектонска плоча се подвлекува под друга, особено околу Пацифичкиот огнен прстен.

Тие можат да им помогнат на научниците подобро да разберат како се собира и ослободува напрегањето по должината на границите на тектонските плочи.

Во иднина, ваквите модели би можеле да помогнат подобро да се разбере однесувањето на раседите и што ја поттикнува нивната активност.

Бидејќи движењето на Сонцето и Месечината може прецизно да се пресмета, научниците можат да го споредуваат нивното влијание врз приливот со регистрираните земјотреси и да бараат врска меѓу нив.

Извор: n1.info.hr
Фото: Magnific