Многумина почнуваат да вежбаат за да ослабат, да го обликуваат телото или да ја зголемат мускулната маса. Но, редовната физичка активност носи уште една важна придобивка за која многу поретко се зборува – го чува здравјето на мозокот.

Научниот преглед објавен во списанието „Џинс“ (Genes) покажа дека редовното вежбање може да го забави стареењето на мозокот и да го намали ризикот од деменција, Паркинсонова болест и други невродегенеративни болести.

Ако поголемиот дел од животот сте биле физички неактивни и дури сега, во средна или постара возраст, размислувате да почнете да вежбаат, добрата вест е дека не е премногу доцна.

-Податоците од Фрамингемската студија за срце покажаа дека повисокото ниво на физичка активност во средната и постарата животна возраст е поврзано со 41 до 45 отсто помал ризик од деменција. Во средната возраст најмногу придобивки носи вежбањето со умерен до висок интензитет, додека во постарата возраст е корисно речиси секое ниво на физичка активност - вели неврологот д-р Бабак Туси од Кливлендската клиника.

Тој нагласува дека секој вид движење е корисен за мозокот, но ако целта ви е посебно да ги зачувате когнитивните функции, најдобри резултати дава комбинацијата од неколку различни форми на вежбање.

Аеробни вежби за подобро паметење

Брзото одење, трчањето, возењето велосипед или пливањето се одличен избор за зачувување на краткорочното и долгорочното паметење.

-Вежбањето го зголемува протокот на крв во мозокот, со што до него доаѓа повеќе кислород и хранливи материи. Истражувањата покажуваат дека десет минути аеробна активност со умерен до висок интензитет може да ја подобри способноста за сложено размислување во текот на следните 20 минути - објаснува д-р Туси.

Долгорочно, аеробната активност може го забави природното намалување на хипокампусот – делот од мозокот кој е клучен за учење и паметење. Некои истражувања укажуваат и на тоа дека редовното аеробно вежбање може да помогне во зачувувањето, па дури и во зголемувањето на дебелината на кората на мозокот, особено во постарата возраст.

Освен тоа, го подобрува поврзувањето меѓу нервните клетки, го поттикнува создавањето нови крвни садови и ги намалува воспалителните процеси во мозокот.

Тренинг за сила за зачувување на когнитивните способности

Тренингот за сила не ги зајакнува само мускулите, туку и мозокот. Невролозите го користат изразот „глобална когниција“ за да го опишат целокупното ментално функционирање, кое вклучува внимание, концентрација, планирање, решавање проблеми, вербални способности и паметење.

Според зборовите на д-р Туси, анализата на повеќе научни истражувања покажа дека тренингот за сила бил поефикасен од аеробното вежбање во подобрувањето на целокупните когнитивни способности кај постарите лица. Слични резултати покажа и истражувањето објавено во списанието „Ејџинг енд ментал хелт“, во кое тренингот за сила ги подобрил когнитивните функции и кај здравите постари лица и кај оние со благи когнитивни оштетувања.

Причината е, објаснува неврологот, што тренингот за сила го зголемува нивото на факторот на раст ИГФ-1 (IGF-1), кој помага во растот и преживувањето на невроните, како и на БДНФ (BDNF), протеин кој има клучна улога во создавањето нови невронски врски и приспособување на мозокот на учење.

Вежби што ги поврзуваат телото и умот за работна меморија

Работната меморија ни овозможува краткотрајно да ги задржиме информациите потребни за секојдневните задачи, на пример, кога го паметиме телефонскиот број доволно долго за да го запишеме, ги следиме упатствата или водиме разговор.

За негов развој и зачувување, д-р Туси препорачува активности кои ги поврзуваат телото и умот, како јога, тај чи и пилатес.

Нивниот ефект се разликува од аеробното вежбање бидејќи дејствуваат првенствено преку намалување на стресот, подобрување на концентрацијата и поттикнување на невропластичноста – способноста на мозокот да создава нови врски и да се приспособува на промените.

Истражувањата покажуваат дека редовното практикување јога може да помогне во заштитата на хипокампусот од намалувањето поврзано со стареењето, што делумно се припишува токму на нејзиниот ефект врз намалувањето на стресот.

Кога станува збор за вежбите што ги поврзуваат телото и умот, тај чи посебно се истакнува. Д-р Туси наведува дека токму оваа древна кинеска вештина покажува најголеми позитивни ефекти врз извршните функции на мозокот, како што се планирањето, донесувањето одлуки и решавањето проблеми, а може да придонесе и за зачувување на целокупните когнитивни способности.

Најмногу придобивки носи комбинацијата од различни активности

Иако секој вид физичко вежбање позитивно влијае врз мозокот, експертите сметаат дека најдобрите резултати доаѓаат со комбинирање на аеробните активности, тренингот за сила и вежбите што ги поврзуваат телото и умот.