15.02.2026
Образование
Револуција во училницата: Зошто Финска ги менува традиционалните предмети со „учење базирано на феномени“?
Финска со години е на врвот на светските ранг-листи за квалитет на образование (PISA тестирања), но тие не застануваат тука. Во последните години, оваа скандинавска земја спроведува една од најрадикалните реформи во модерниот образовен систем, позната како „Учење базирано на феномени“ (Phenomenon-based learning - PBL).
Многу светски медиуми погрешно пренесоа дека Финска целосно ги укинува традиционалните предмети како математика или историја. Вистината е посуптилна, но сепак револуционерна.
Што е проблемот со традиционалниот модел?
Во класичниот систем (каков што е и нашиот), ученикот има час по географија каде учи за вулкани, потоа час по историја за Помпеја, и можеби час по хемија за составот на лавата. Тие знаења остануваат изолирани во „фиоки“ во мозокот и ретко се поврзуваат.
Како изгледа финското решение (PBL)?
Наместо изолирани часови, училиштата воведуваат периоди каде се обработува еден широк, реален „феномен“ или тема.
На пример, темата може да биде „Европската Унија“.
Во рамки на оваа тема, учениците учат географија (кои се земјите членки), историја (како настанала ЕУ), економија (како функционира еврото) и јазици (учење основни фрази).
Друг пример е темата „Климатски промени“, каде се комбинираат биологија, хемија, етика и статистика.
Која е целта?
Целта е учениците да добијат холистичка слика за светот и да развијат вештини за решавање проблеми, комуникација и критичко размислување. Тие учат зошто им е потребна математиката во реалниот живот, наместо само да решаваат равенки на табла.
Иако традиционалните предмети сè уште постојат, овој интердисциплинарен пристап станува сè подоминантен, подготвувајќи ги децата за комплексноста на 21-от век.
Извор на информации: Финска Национална Агенција за Образование (EDUFI) и BBC извештаи за финското образование.