Земјите од Европската Унија во наредните години ќе се соочуваат со ризик од масовно губење на работните места бидејќи високите трошоци за енергија, индустриското реструктуирање и зелената транзиција силно ја оптоваруваат економијата, предупреди Европската комисија.

Податоците се дел од Пролетниот пакет на Европскиот семестар, кој ги содржи економските и политичките препораки на Комисијата за земјите членки на ЕУ, а треба да биде претставен денес. Ова предупредување дополнително ја нагласува сè поголемата загриженост во Брисел поради обемот на економските предизвици со кои се соочува блокот.

Ценовни притисоци

-Европската конкурентност нема да се гради само на технологија, капитал или финансиска регулатива. Ќе ја градат луѓето, вештините што ги стекнуваат и можностите што им ги создаваме за да дадат целосен придонес во нашите економии и општества - рече Роксана Минзату, извршна потпретседателка на Комисијата за вештини.

Со оглед на тоа што американско-израелската војна во Иран не стивнува и влијае врз цените на нафтата, Комисијата проценува дека ценовните притисоци во енергетскиот сектор во текот на 2026 година би можеле да загрозат околу 560.000 работни места. Најзагрозени се градежништвото, металургијата, хемиската индустрија и транспортот.

Поради послабата економска активност, Комисијата ги ревидира проекциите за невработеност. Претходно се очекуваше дека невработеноста во 2026 година ќе изнесува 5,9 %, а во 2027 година 5,8 %, но сега се проценува дека во двете години ќе достигне околу 6 %.

Исто така, се очекува раст на јавниот долг, при што вкупниот буџетски дефицит на сите 27 земји од ЕУ би пораснал од -3,1 % од БДП во 2025 година на -3,5 % во 2026 година и -3,6 % во 2027 година.

Загрозени сектори и работни места

Пакетот го насочува вниманието кон работната сила, со порака дека стратегијата за конкурентност на ЕУ не може да успее без решавање на сè поголемиот недостиг на работници и вештини.

Во европската автомобилска индустрија, клучна за економијата на Германија, се проценува дека се загрозени околу 600.000 работни места. Во индустријата за батерии во опасност се околу 85.000 работни места.

Производството на соларни панели е погодено од пазарните притисоци кои влијаат врз речиси 59.000 работни места, додека мерките за намалување на емисиите на јаглероден диоксид би можеле да влијаат врз уште околу 4.500 работни места во индустријата за челик.

Овие процени ја одразуваат пошироката дебата во Брисел за тоа дали Европа го губи чекорот во стратешките индустрии во однос на Кина и САД, и покрај плановите за зајакнување на домашното производство.

Поттикнување на вештините

Истовремено, работодавците во ЕУ пријавуваат проблеми во наоѓањето работници со соодветни квалификации. Според податоците на Комисијата, 68 % од средните претпријатија пријавиле недостиг на вештини во 2023 година, додека 77 % од фирмите во 2024 година навеле дека недостигот на работна сила и вештини им претставува пречка за инвестициите.

Поради тоа, препораките првпат ќе стават посебен фокус на образованието, стручното оспособување, образованието на возрасните, СТЕМ-вештините и преквалификацијата како клучни елементи на економската политика на ЕУ.

- Вложувањето во луѓето е најсилната европска стратегија за конкурентност - рече Минзату. 

Општествени последици и нееднаквости

Комисијата предупредува дека домаќинствата со пониски приходи би можеле да бидат несразмерно погодени од повисоките цени на горивата, што би можело да им ги намали приходите за околу 1,4 %.

Исто така, се истакнуваат нееднаквостите на пазарот на трудот, каде што државјаните од земји надвор од ЕУ се почесто преквалификувани за работите што ги извршуваат во споредба со домашните работници.

Брисел наведува и дека секој петти работник во ЕУ е заглавен на слабо платени работни места во сектори со ниска продуктивност, додека секој дванаесетти се соочува со ризик од сиромаштија и покрај тоа што е вработен.

Во тој контекст, Комисијата ги повикува земјите членки на реформи насочени кон зајакнување на вештините, квалитетот на работните места и социјалната заштита.