Речиси во секое работно опкружување има личност која со задоволство прифаќа помош, но ретко им ја дава на другите, колега кој ги присвојува заслугите или некој кој сопствените обврски незабележливо им ги префрла на другите. Себичните луѓе на работа не се секогаш отворено непријатни, па нивното однесување понекогаш станува јасно дури откако истиот образец ќе се повтори многупати.

Како изгледа себичноста на работното место

Себичноста на работа не мора да значи дека некој е „лоша личност“, ниту пак секое инсистирање на сопствените потреби претставува себичност. Проблемот настанува кога некој редовно ги остварува своите интереси на сметка на другите, го занемарува туѓото време и труд или очекува привилегии што самиот не е подготвен да им ги даде на колегите.

Себичното однесување може да биде многу упадливо, но често има многу посуптилен облик. Некој може постојано да зборува за своите обврски како за најважни, да очекува колегите да му излезат во пресрет или да се повлече баш тогаш кога на другите им е потребна помош. Таквата личност многу добро памети што направиле другите за неа, но не чувствува иста обврска да возврати. Во тимската работа тоа создава нерамнотежа бидејќи едни вработени непрестајно даваат повеќе, додека други од заедничката работа главно имаат корист.

Присвојувањето на туѓите заслуги е еден од препознатливите знаци

Особено непријатна себичност се појавува кога некој се обидува успехот на тимот да го претстави како сопствен. Идејата што ја дал колегата одеднаш станува „наша“, а пред надредените понекогаш дури и „моја“, додека придонесот на другите лесно се заборава. Сличен образец се гледа и кога работите ќе тргнат наопаку, само што тогаш одговорноста многу полесно се дели. Личноста која прва застанува пред тимот кога треба да се прими пофалба може да биде меѓу првите што ќе побараат туѓа грешка кога ќе се појави проблем.

„Самo ова заврши ми го“ може да стане правило

Повременото помагање на колегите е нормален дел од здравото работно опкружување и не треба секоја молба да се гледа како искористување. Разликата се забележува кога услугата ќе престане да биде исклучок и ќе стане очекување. Себичниот колега може многу вешто да го претстави сопствениот проблем како заедничка итна ситуација. Ако поради неговите рокови, пропусти или лоша организација другите постојано ја одложуваат својата работа, остануваат подолго или преземаат дополнителни задачи, постои причина таков однос да се преиспита.

Себичните луѓе често имаат поинакви правила за себе и за другите

Еден од појасните обрасци е примената на двојни стандарди. Личноста може да очекува моментално разбирање кога доцни, кога ќе погреши или кога има приватни обврски, додека за истата ситуација кај колегата покажува многу мала толеранција.
Истото се случува со времето, распределбата на работата, годишните одмори или промените на смените. Сопствените потреби се доживуваат како оправдани и итни, додека потребите на другите се претставуваат како компликација.

Зошто себичните колеги толку нè исцрпуваат

Проблемот не е само во дополнителната работа што некој поради нив мора да ја заврши. Многу повеќе исцрпува чувството на неправда и постојаната потреба личноста да проценува дали повторно ќе биде искористена. Таквата динамика може да доведе до фрустрација, гнев и постепено оддалечување меѓу колегите. Ако трае долго, може да ја наруши довербата во целиот тим бидејќи луѓето стануваат помалку подготвени да соработуваат дури и со колегите што се однесуваат коректно.

Себичноста не треба да се меша со здравите граници

Личноста која вели „не“ за дополнителна задача не е себична, како што ни колегата кој не сака постојано да останува прекувремено не е лош тимски играч. Поставувањето граници може да биде знак на одговорен однос кон сопственото време и обврски.

Како да се постави граница

Долгите објаснувања не се секогаш најдобриот начин да го одбиеме барањето што го сметаме за непримерно. Јасната реченица дека имаме свои обврски и дека не можеме да преземеме дополнителна работа често е подобра од оправдувањето кое на другата страна ѝ остава простор за преговарање. Границата е особено важна кога истото барање се повторува. Ако секојпат прифатиме нешто што не ни одговара, колегата може да заклучи дека таквата распределба на работата всушност претставува прифатлив дел од вашиот однос.

Понекогаш е најважно да се престане со очекувањето дека некој ќе се промени

Луѓето можат да го менуваат однесувањето, но колегите немаат обврска, ниту моќ да се превоспитуваат едни со други. Ако некој се навикнал да ги става сопствените интереси на прво место, постојаното очекување дека следниот пат ќе постапи поинаку може само да го зголеми разочарувањето.