- Драма што се гледа со насмевка на лицето - вака режисерот Рајко Грлиќ го опишува филмот „Караула“.

Неговиот филм, направен според романот на Анте Томиќ - „Ништо не смее да нѐ изненади“ од 2006 година, на многу начини ги спои поранешните југословенски врски.

Години подоцна, тој е неисцрпен извор на цитати, реплики и култни сцени од Југославија.

- Овој филм е приказна за луѓе, а не за големата историја, за тоа кој е виновен, а кој е во право. Филмот не суди и затоа луѓето што не живееле во тоа време или не се од овие простори можат да се поврзат со приказната и да ја почувствуваат - вели за Би-би-си Верица Недеска, македонска глумица која во филмот остави трага како Мирјана.

- Во кариерата имам 72 играни филмови, но „Караула“ останува меѓу петте најзначајни, не само поради популарноста на филмот и неговиот пат низ светот, туку и поради колективната атмосфера што владееше на снимањето - се присетува Емир Хаџихафизбеговиќ, филмскиот незаборавен поручник Пашиќ.

Филмот е сниман на локации во околината на Охридското Езеро и на планината Галичица во Македонија, чии впечатливи пејзажи ја бојат сценографијата со дополнителни нијанси.

Војната што се случува во „балканска меана“

„Караула“ е еден од оние филмови за кои нема страв дека на некој гледач ќе му се расипе уживањето, односно дека ќе му се открие расплетот пред гледањето.

Војничкиот живот во мала гранична касарна на Југословенската народна армија (ЈНА), на границата со Албанија во 1987 година, се менува од корен кога поручникот Сафет Пашиќ (Емир Хаџихафизбеговиќ) дознава дека заболел од сифилис.

Под изговор за наводно групирање на албанската војска, а за да избегне средба со сопствената сопруга, поручникот прогласува вонредна состојба и му дозволува единствено на докторот Синиша Сиришчевиќ (Тони Гојановиќ) да оди до градот и да набавува лекови за неговата болест.

Истовремено, војникот Љуба Пауновиќ (Сергеј Трифуновиќ) тврди дека е подготвен дури и да пешачи до гробот на Тито на денот на сеќавањето на роденденот на доживотниот југословенски лидер само за да ја напушти караулата. Тоа го радува строгиот полковник на ЈНА, Раде Орхидеја (Богдан Диклиќ), кој гледа можност за сопствена промоција во овој необичен херојски чин на младиот војник.

И додека го лекува сифилисот на Пашиќ, лекарот се впушта во емотивна авантура со сопругата на поручникот.

- Секоја балканска меана е збир од смеа, пијанство, веселба, а потоа, околу еден часот по полноќ, некој од ништо, од шега, ќе извади нож и ќе се случи трагедија. Кога полицијата подоцна ги испитува околностите, сите велат за убиецот дека беше прекрасен човек, со сите се поздравуваше, баш беше фин - опишува режисерот Грлиќ.

Во последните 15 минути од филмот трагично ќе настрадаат речиси сите протагонисти.


Југословенски филм по Југославија

Кога во 2006 година беше премиерно прикажан, од последните воени конфликти во поранешна Југославија беа поминати седум години.

Филмот „Караула“ беше првата голема копродукција во која учествуваа сите делови на некогашна Југославија, со поддршка од Унгарија, Австрија и Англија.

- Најмногу ме привлече одличната приказна која беше многу потребна во тоа време, како поглед на нешто што поминало, но и се толкуваше на разни начини - вели продуцентот Кеновиќ.

Снимањето во родниот град Охрид беше посебно емотивно за македонската глумица Верица Недеска.

- Филмот беше голема надеж, и тоа не само за луѓето што се занимаваат со филм, бидејќи тоа беше процес во кој Југославија повторно се собираше за да направи нешто големо. Сфативме дека некои работи не можеме да ги направиме сами и дека сме тука каде што сме, дека сме соседи што се толку блиску и дека тоа мора да нѐ научи да живееме и да работиме заедно - вели таа.

Две децении подоцна, „Караула“ е исто толку жива и актуелна.

- Кога автобусот ќе тргне, се пушта „Караула“, се намалува тонот и целиот автобус ги изговара сите реплики. И така со години. Мислам дека филмот не може да доживее поубава старост - гордо вели Грлиќ.

Во капацитетот на генерациите родени дури и по настанувањето на филмот за да го разберат, не се сомнева ниту главниот протагонист.

- Како младите луѓе разбираат јапонски или скандинавски филм? Не треба да се биде посебно интелигентен, начитан и образован за да се разбере „Караула“. Се гледа распадот на еден систем, а и генерациите на мојата ќерка и син, родени во 90-тите години, разбираат што се случило - сигурен е Емир Хаџихафизбеговиќ.

Извор: BBC
Фото: Screenshot/YouTube