X
 17.09.2026 Живот

Холивудска глумица од 40-тите години го овозможи пронаоѓањето на безжичниот интернет, но никогаш не беше платена за тоа

Хеди Ламар беше едно од најпрепознатливите лица на Холивуд во 40-тите години, но зад нејзината филмска кариера се одвиваше значително помалку позната приказна. Додека публиката ја познаваше како филмска ѕвезда, слободното време го користеше за пронајдоци, а една идеја што настана за време на Втората светска војна подоцна ќе стане важен дел од развојот на технологиите што се користат во вај-фај и блутут-комуникацијата. Родена е во Виена како Хедвиг Ева Марија Кислер, а во Холивуд пристигна во 1938 година. Филмскиот могул Луис Б. Мајер ѝ даде ново име - Хеди Ламар, под кое во текот на следните дванаесетина години стана една од најпознатите глумици на своето време.

Таа привлече внимание со улогата во контроверзниот чешки филм Екстаза. Во Соединетите Американски Држави тешко успеваше да побегне од улогите на мистериозна и егзотична убавица, а незадоволството од таквата положба делумно го надоместуваше со интересот за пронајдоци.

Додека другите холивудски ѕвезди вечерите ги поминуваа на забави, Ламар работеше на својата маса за цртање и развиваше различни идеи. Меѓу нејзините замисли беа растворливи таблети за газирани пијалаци, подобрени сообраќајни сигнали и кутии за марамчиња, како и техника за затегнување на кожата заснована врз принципите на хармониката.

Сепак, нејзиниот најважен придонес не настана од тие проекти. Идејата што ќе ѝ обезбеди место меѓу американските пронаоѓачи произлезе од разговорот со композиторот Џорџ Антеил. Пред да замине од Австрија, Ламар беше омажена за трговецот со оружје Фридрих Мандл. Во текот на тој брак имаше можност да слушне разговори меѓу Мандл и високорангирани нацистички официјални лица.

Својот пронајдок ѝ го отстапи на војската и од него не заработи пари

Во тие разговори големо значење му се придавало на развојот на уред што би овозможил радиоуправување со торпеда и истовремено би ја намалил опасноста од попречување на сигналот. Ламар разговарала со Антеил и двајцата дошле до идеја како да го отежнат непријателското попречување на комуникацијата.



Идејата била постојано да се менуваат фреквенциите

Нивното решение се засноваше на испраќање синхронизирани радиосигнали преку различни фреквенции. На тој начин требаше да се отежне попречувањето на сигналот со кој се управуваше проектилот и да се овозможи тој да продолжи кон својата мета. Ламар во 1942 година го патентира комуникацискиот систем познат по принципот на "frequency hopping", односно промена на фреквенциите. Иако идејата настанала среде Втората светска војна, американската војска тогаш не покажала интерес за нејзина практична примена. Ситуацијата се променила две децении подоцна. За време на Кубанската ракетна криза американската морнарица почнала да ја користи технологијата на своите бродови.

Во текот на следните децении концептот продолжи да се развива, а технологијата за промена на фреквенции стана важен елемент во развојот на безжичните комуникациски системи што се користат денес, вклучувајќи ги вај-фај и блутут.

Ламар ѝ го отстапи својот пронајдок на војската и од него не заработи пари. Признанието за нејзиниот придонес пристигна многу подоцна. Во 1996 година, четири години пред смртта, ја доби наградата „Пионер“.

Приказната за нејзиниот живот надвор од филмското платно подоцна подетално ја претстави историчарот Ричард Родс. Нејзиниот син Ентони Лодер изјави дека Ламар сфаќала дека она што го осмислила е важно, но веројатно не можела да знае колку значаен ќе стане нејзиниот пронајдок. Според него, важноста на некоја идеја може да се мери со бројот на луѓе врз кои влијае и со времетраењето на тоа влијание. Колку подолго се користи нејзината технологија и колку повеќе луѓе се потпираат на неа, сметал Лодер, толку значењето на неговата мајка ќе биде поголемо.

Хеди Ламар не ја претставувала својата работа како нешто необично. Кога доби признанија за придонесот во комуникациската технологија, објасни дека едноставно ги следела сопствените инстинкти.

- Подобрувањето на работите ми доаѓа природно - кажа таа.

Извор: oslobodjenje
Фото: принтскрин/јутјуб

Издвојуваме

Слични вести од Fakulteti.mk

Живот