Одморот е завршен, куферите се распакувани, фотографиите се во телефонот, а веќе следното утро чекаат алармот, работата, метежот и обврските. Наместо да се вратиме одморени и полни со енергија, можеме да чувствуваме безволност, раздразливост, замор и необична тага. Понекогаш ни се чини дека враќањето во секојдневието ни е потешко од периодот пред заминувањето на одмор.

Зошто враќањето од одмор толку тешко ни паѓа?

Ваквиот пад на расположението по годишниот одмор често неформално се нарекува постодморска депресија. Иако не е посебна психијатриска дијагноза, чувството што го опишува е вистинско и не е необично што ни се потребни неколку дена за повторно да се приспособиме на секојдневниот ритам.

За време на одморот ја менуваме речиси целата дневна рутина. Подоцна стануваме, повеќе време сме надвор, се дружиме, патуваме, поретко гледаме во часовникот и, што е можеби најважно, привремено сме ослободени од најголемиот дел од секојдневните обврски. Потоа промената се случува речиси преку ноќ.

Од опуштениот ритам се враќаме на роковите, е-пораките, сообраќајот, домашните обврски и раното станување. Тој нагол контраст може да придонесе за чувство на незадоволство и пад на мотивацијата. Значи, проблемот не мора да биде во тоа што на одморот не сме се одмориле доволно. Понекогаш токму споредбата меѓу одморот и секојдневието го прави враќањето посебно тешко.

Како изгледа оваа депресија?

Кај некого се јавува само блага нерасположеност првиот работен ден, додека на други им треба повеќе време за повторно да го пронајдат својот ритам.

Можат да се јават:

безволност и пад на мотивацијата
тага или чувство на празнина
раздразливост
проблеми со концентрацијата
замор и поспаност
нарушен ритам на спиење
чувство на преоптовареност со обврски
носталгија за местото и луѓето од одморот
изразена желба што побрзо повторно да се „побегне“ од секојдневието.

Тегобите се најчесто минливи и се ублажуваат како што повторно се воспоставува вообичаената рутина.

Дали враќањето во понеделник е најлоша идеја?

Многумина од патувањето се враќаат во недела навечер, а веќе неколку часа подоцна ѕвони алармот за работа. Ваквиот премин не остава многу простор за приспособување. Кога околностите дозволуваат, може да биде корисно да се остави барем еден ден меѓу враќањето од патувањето и враќањето на работа. Тој ден не мора да биде исполнет со обврски. Распакувањето, купувањето намирници, враќањето на ритамот на спиење и малку време дома можат да го олеснат процесот.

По патување низ различни временски зони, на организмот му е потребно време повторно да го воспостави ритамот на сон и будност.

Не обидувајте се да надоместите сè првиот ден

Една од замките при враќањето од одмор е обидот веднаш да се одговори на секоја е-порака, да се завршат сите заостанати работи и истовремено да се врати домот во совршен ред. Ваквото темпо може дополнително да го засили чувството дека секојдневието е неподносливо. Пореалистично е да се одредат приоритети и обврските да се враќаат постепено. Редовниот сон, физичката активност, времето поминато надвор и контактот со луѓето што ни се пријатни можат да помогнат повторно да се воспостави чувството на рамнотежа.

Можеби проблемот сепак не е во завршувањето на одморот

Понекогаш нерасположението по враќањето може да открие нешто друго. Ако уште самата помисла на работа предизвикува интензивна непријатност, ако чувството на исцрпеност се враќа штом ќе се вратиме во работната средина или ако во текот на целата година живееме од еден одмор до друг, вреди да се размисли што толку тешко ни паѓа во секојдневниот живот.

Причината може да биде хроничен стрес, преоптовареност, незадоволство од работата, недостиг на одмор во текот на годината или нарушена рамнотежа меѓу деловниот и приватниот живот. Во тој случај прашањето можеби не е само „Како да го преживеам враќањето од одмор?“, туку и „Што можам да променам за секојдневието да ми биде поподносливо?“

Кога лошото расположение веќе не е само последица од враќањето?

„Постодморската депресија“ не треба да се поистоветува со клиничка депресија. Минливото нерасположение по одморот би требало постепено да слабее. Ако тагата, губењето интерес, изразениот замор, проблемите со спиењето, чувството на безвредност или други тегоби траат со недели, се влошуваат или значително влијаат врз работата, односите и секојдневното функционирање, потребно е да се разговара со експерт.

Годишниот одмор може привремено да нè оддалечи од стресот, но не може секогаш да ги отстрани неговите причини. Затоа, непријатното чувство по враќањето не мора да биде само жалење што морето останало зад нас. Понекогаш тоа е корисен сигнал дека во секојдневниот живот ни недостига повеќе одмор, пријатни активности, подобри граници или промени што не би требало да го чекаат следниот годишен одмор.